Misir'da bulunan Gazeteci Necati Sönmez, 30 Haziranda baslayan hükümet karsiti ayaklanmalarla birlikte Kahire sokaklarinda neler yasandigini anlatti. Sönmez, giderek kitlesellesen eylemlerle ilgili olarak "Mursi'nin ve Müslüman Kardesler'in bu duruma uzun süre direnç göstermesi pek mümkün görünmüyor" degerlendirmesinde bulundu.
KAHIRE'NIN TAMAMI ALANLARA ÇIKTI
30 Haziranda baslayan ve davam eden eylemler boyunca Kahire'deydiniz neler yasandi?
Eylem hazirliklari uzun süredir devam ediyordu aslinda. "Tamarud" (Isyan) adi verilen kampanya kapsaminda imzalar toplaniyor (Ki kimlik bilgileri ile birlikte kayda alinan bu imzalarin sayisi 22 milyonu bulmustu), haftalar öncesinden gösteriler yapiliyor, insanlar 30 Hazirandaki büyük gösteriye davet ediliyordu. Ben Kahire'ye 28 Haziranda geldim ve 30'undaki büyük gösteriye katildim. Kahire'nin neredeyse tamami sokaktaydi diyebilirim, sokaga inemeyenler de evlerinin balkonlarindan bayrak sallayarak eyleme katiliyor, göstericilere su siseleri atarak destek oluyordu. Aksamüstü oldugunda Baskanlik Sarayi'nin (Itihadiya) önündeki kalabalik bir kaç yüz bini bulmustu. Onun disinda Tahrir'de milyonla ifade edilen bir kalabalik, Kahire'nin diger meydanlarinda da yüz binler vardi. Basta Iskenderiye, Port-Said, Suveys olmak üzere Misir'in tüm büyük kentlerinde manzara asagi yukari ayniydi.
Eylemlere katilanlarin bileseni nasil?
Tamarud hareketi ve devaminda gelen 30 Haziran eylemi, sadece 2011 baslarinda Mübarek'i deviren eylemler serisinin aktif katilimcilarini degil, bu sefer Müslüman Kardesler'le (MK) örgütsel bagi olmayan hemen herkesi kapsiyor. Laikler, liberaller, solcular, sosyalistler, Hiristiyanlar, isçiler, kadinlar... Bunlara orduyu ve polis teskilatini da katmak lazim. Çünkü onlarda, eylemcilere müdahale etmeyeceklerini bastan ilan etmislerdi. Kisaca Mursi'nin 1 yillik iktidari, kendi cemaati disinda hiç kimseyi memnun edememis görünüyor.
Eylemlere katilan kesimlerin çok farkli oldugunu söylediniz? Nasil saglandi bu birliktelik?
MK'nin disinda kalan tüm muhalif kesimleri bir araya getirdi. Kisacasi, mevcut muhalefet partilerinin (Ve onlarin olusturdugu gevsek koalisyonun) yapamadigini sokak yapti. Sunun altini çizmek lazim; bu kesimler 'yeni' bir devrimin pesinde degil, 25 Ocak 2011'de baslayan devrimin kazanimlarina sahip çikmak ve onu tamamlamak için sokakta. O tarihte meydanlara inmeyip sonradan iktidari ele geçiren, yani kendi devrimlerin alenen gasbeden MK'ye karsi bir isyan bu. Çünkü devrimin meyvelerini göremediler, iki yildir hayatlarindan en ufak bir iyilesme yasanmadi. Bilakis, durum daha da kötüye gitti, biraz daha yoksullastilar, benzin, elektrik, gida gibi temel ihtiyaçlarini karsilayamaz hale geldiler.
Ordunun ültimatom karari alanlarda nasil karsilandi? Ordunun kararinin büyük bir coskuyla karsilandigina dair haberler var asli nedir?
Ordunun yayinladigi metin son derece dikkatli ve demokrasiye bagli görünen bir metin. Eylemlerde dile gelen talepleri mesru sayarak bunlarin ('gençlerin mesru taleplerinin') karsilanmasi için Mursi'nin 48 saat içinde adim atmasini, muhaliflerle uzlasmasini talep ediyor. Eger bunu yapmazsan biz kendimiz bir yol haritasi çizecegiz, diyor. Bu ordudan eylemlere verilmis açik bir destek anlamina geliyor, ki sokak ve meydanlarda genellikle coskuyla karsilandi. Önceki gün aksam, Kahire üzerinde bayrak açmis bir dizi helikopter uçurarak bu coskuyu daha da körüklemeye çalistilar.
Ordunun verdigi zaman bugün doluyor, ne gibi hazirliklar yapiliyor?
Mursi yönetimi, ordunun ültimatomunu tanimadigini bildirdi. Seçilmis baskan olarak görevinin basinda oldugunu söyleyerek, ciddi bir adim atmayacagini ilan etmis oldu aslinda. Bundan sonra ordu yeni bir girisimde bulunmasa bile, isçilerin genel greve gitmesi, halkin da sivil itaatsizlikle eylemlere devam etmesi bekleniyor. Zaten 3 gündür fiili bir grev durumu var, is yerleri kapali, kimi resmi daireler de kapiya kilit vurmus durumda. Mursi'nin ve Müslüman Kardesler'in bu duruma uzun süre direnç göstermesi pek mümkün görünmüyor.
MURSI'NIN GITMESI SART
Eylemler boyunca öne çikan slogan ve talepler nelerdi?
Atilan sloganlar son derece renkli, ama bu son eylemde bütün talepleri tek bir slogana indirgemek mümkün: 'Irhal', yani 'Git!' Eylemciler, net olarak Mursi'nin gitmesini istiyor. Bunun gerisinden gelen talepler ise, simdiki Anayasa Mahkemesi Baskaninin geçici baskanliginda teknokratlardan olusan bir geçis hükümetinin kurulmasi, hiç bir ulusal uzlasmaya dayanmadan MK'nin dayatmalariyla geçirilen anayasanin iptal edilmesi ve yeni bir anayasanin yazimina baslanmasi, kisa süre sonra da parlamento ve baskanlik seçimlerinin yapilmasi.
HALK ORDUNUN YAPTIKLARINI UNUTMUS DEGIL
Ordunun bir yil öncesine kadar devrimi bogmaya çalistigini, pek çok insanin ölümünden sorumlu oldugunu, 2011 devrimine katilan bir çok aktivistin askeri mahkemelerde süründügünü de insanlar unutmadi. Ordu, halen Mübarek'in ordusu... Muazzam bir ekonomik sektörü de elinde tutan bir ordu. Demokrasiye olan asklarindan degil, ama ülkenin kendilerini de etkileyecek ekonomik bir çöküse dogru sürüklenmesinden kaygi duyup durumdan vazife çikardilar, saniyorum. Eylemcilere verilen bu destek karari askeri bürokrasi içinde ABD'yle göbek bagi olmayan bir kesim tarafindan alinmis olabilir, diye de bir tahmin yürütmek mümkün. (Istanbul/EVRENSEL)