Bugün, 7 Şubat 2026 Cumartesi
12 Eylül davasinin ilk durusmasi sona erdi. Ankara 12. Agir Ceza Mahkemesi’nde görülen durusmaya yarin saat 09.30’dan itibaren devam edilecek. Dava, saat 19.00’a kadar sürecek.
12 Eylül darbesiyle ilgili Kenan Evren ve Tahsin Sahinkaya hakkinda açilan davada, saniklar olmadigi için iddianamenin okunmamasina, durusmada yedek hakimin hazir edilmesine karar verilirken, CHP temsilcisi hükümetin darbeden zarar görmedigi için Basbakanligin müdahil olma talebinin kabul edilmemesini istedi.
Ankara 12. Agir Ceza Mahkemesi`nde görülmeye baslanan durusmaya verilen aranin ardindan devam edildi. Mahkeme Baskani Süleyman Ince, saniklarin bulunmamasi nedeniyle bu durusmada iddianamenin okunmamasina ve durusmada yedek hakimin hazir edilmesini karar verdiklerini açikladi. Durusmanin ögleden sonraki oturumuna Hakim Ali Erten yedek hakim olarak katildi. Ara kararlarin açiklanmasinin ardindan Avukat Aydin Erdogan, 12 Eylül 1980 darbesi sonrasinda saniklarin mal varliginin arastirilmasini isteyerek, tüm mal varliklarina el konulmasini istedi, 1980 darbesi sürecinde ve sonrasinda komünistlerin devlet eliyle hertürlü asagilanmaya maruz kaldigini belirtti. Erdogan, 12 Eylül darbesine ortak olmamis, suç islememis herkesin bu dönemin magduru oldugunu belirterek, mahkemeden, suça katilanlar ile zarar görenleri ayirt etmesini, davanin kapsamini daha da genisletmesini istedi.
BERFO ANA DA MÜDAHIL
Insan Haklari Dernegi (IHD) Genel Baskani Öztürk Türkdogan, 12 Eylül 1980 darbesinde idam edilen, iskenceye ugrayanlari sayilarla anlatarak, darbe yapanlarin insanliga karsi suç isledigini savundu. Kars`ta, 13 Eylül 1980’de gözaltina alindiktan sonra kaybolan Cemil Kirbayir’in annesi Berfo Kirbayir’in (Berfo Ana) da dava için Ankara Adliyesi önünde bekledigini ifade eden Türkdogan, Berfo Kirbayir’in müdahillik talebini de mahkemeye ileteceklerini söyledi. Saniklarin eylemlerinin insanliga karsi islenen suçlar kapsaminda degerlendirilmesini isteyen Türkdogan, bu kapsamda zaman asimi iddialarina deger verilmemesi gerektigini savundu. Darbeye giden süreçte rol alanlar ile darbenin gerçek magdurlarinin ayrilmasini, müdahillik kavraminin genis yorumlanmasini talep eden Türkdogan, davaya, IHD`nin ve sahsinin müdahil olarak kabul edilmesini istedi. Türkdogan, 12 Eylül döneminde yasananlara iliskin 3 kisiye ait iskence raporlarini mahkemeye sundu.
12 EYLÜL DENILINCE AKLA DIYARBAKIR GELIR
Diyarbakir Barosu Baskani Mehmet Emin Aktar ise 12 Eylül denilince akla ilk olarak Diyarbakir 5 Nolu Askeri Cezaevi’nin geldigini ifade ederek, “Burayla ilgili onlarca kitap, belgesel yapildi. Her ne yapilirsa yapilsin Diyarbakir Cezaevi’ni eksik anlatir. Davaya iliskin hazirlanan iddianameyi önemsiyoruz ancak yetersiz buluyoruz. Sadece Diyarbakir Cezaevi’nde yapilan uygulamalar dikkate alindiginda bile saniklarin insanliga karsi islenen suçlarin failleri oldugunu düsünüyoruz. Bu yüzden davaya müdahil olarak katilmak istiyoruz” diye konustu.
ÇHD MÜDAHILLIKTEN ÇEKILDI
Çagdas Hukukçular Dernegi (ÇHD) Genel Merkezi adina beyanda bulunan Avukat Selçuk Kozagaçli da yargilamanin çok ciddi siyasal ve yargisal açmazlarinin oldugunu savundu.
Saniklarin avukati Bülent Acar`in yaptigi savunmada, Evren ve Sahinkaya`nin mevcut sistemin kuruculari oldugunu söyledigini animsatan Kozagaçli, “Siyasal olarak buna katiliyorum. Bu dogru bir savunmadir. Yeni bir ihtilal yapilmamistir. 12 Eylül rejiminin içindeyiz. 12 Eylül bu mahkemelerin, Terörle Mücadele Kanunu`nun babasidir. Rejim degismedigine göre, mevcut anayasal rejimin yargilanmasi isteniyor” dedi. Anayasal düzeni degistiren saniklarin, TCK 146 ve 147. maddelerden de yargilanamayacagini savunan Kozagaçli, “Savci, 47 ile sorusturma açilmasi için dosya gönderdi. 47 ilde açilacak davanin 47`sinde de birinci sanik Kenan Evren, ikinci sanik Tahsin Sahinkaya`dir. Bu kisilerin, iskence ve insanliga karsi suçtan mahal mahkemelerinde yargilanmalarini istiyoruz. Bu dava normal mahkemelerde görülmeli” dedi. Kozagaçli, davanin insanliga karsi suçlardan açilmasi talebinde bulunduklarini aksi takdirde davadan çekileceklerini açikladi. Kozagaçlinin açiklamalarinin ardindan ÇHD avukatlari durusmadan ayrildi. TBMM Baskanligi ve Basbakanlik vekilleri de daha önce mahkemeye sunduklari dilekçeyi tekrar ettiklerini ifade etti. Bu arada, müdahale talebinde bulunanlarin avukatlari TBMM ve Basbakanlik`tan gelen dilekçenin okunmasini talep etti.
BASBAKANLIGIN MÜDAHILLIK TALEBI KABUL EDILMESIN
CHP’nin avukati Celal Çelik, bu hükümetin darbeden zarar görmedigini, bu nedenle de durusmaya müdahillik talebinin kabul edilmemesini istedi. CHP’nin avukati Senal Sarihan ise 12 Eylül darbesinin ardindan, tüm siyasi parti yetkililerinin güvenlik gerekçesiyle gözaltina alindiklarini ve daha sonra partilerin kapatildigini animsatarak, bu dönemde cezaevlerinde iskenceler yapildigini, milli mars ve dini degerlerin bile bir iskence araci olarak kullanildigini ifade etti. Bu dönemde CHP`nin de agir yaralar aldigini, kapatildigini ve partinin binasi içinde ne kadar bilgi ve belge varsa SEKA`ya gönderildigini belirten Sarihan, bütün bunlardan hesap sorulmasini istediklerini, ancak yargilamanin özel yetkili mahkeme yerine genel yetkili mahkemelerde yapilmasini uygun bulduklarini ifade etti. 12 Eylül darbesi nedeniyle magdur olduklarini ve bu davada gerçek magdurlarin yer almasi gerektigini kaydeden Sarihan, “O dönemde issiz kalmamis veya etinde iskenceyi hissetmemis birinin, bu davaya müdahil olmasini anlamli bulmuyoruz” degerlendirmesinde bulundu. Sarihan’in müdahillik talebi sirasinda sik sik duygulandigi, sesinin titredigi ve gözyaslarina hakim olamadigi dikkat çekti.
ERDOST GIBI BAG`I DA DÖVE DÖVE ÖLDÜRDÜLER
Mamak Cezaevi`nde, bir tarafindaki hücrelerden birinde Mustafa Pehlivanoglu`nun, diger tarafindaki hücrelerden birinde ise Erdal Eren`in bulundugunu animsatan BBP Genel Baskan Yardimcisi Remzi Çayir, darbecilerin cezalandirilmasini istedi. BBP ve ülkücülerin de o dönemin bütün zorlugunu yasadiklarini belirten Çayir, “Tipki Ilhan Erdost`a yaptiklari gibi Bekir Bag`i da sabaha kadar dayak ata ata öldürdüler” diye konustu. Kemal Türkler`in mirasçilarinin avukati Rasim Öz de “Onlar gebermeden ceza almalilar. Burada olsalardi yüzlerine de tükürürdüm. Cezasi ne olursa çekmeye raziyim” dedi.
BABAM KONTRGERILLA RAPORU YÜZÜNDEN ÖLDÜRÜLDÜ
MHP Temsilcisi Yasar Yildirim da partisinin darbeden çok büyük zarar gördügünü belirterek, bu nedenle davaya müdahil olmak istediklerini dile getirdi. Abdi Ipekçi`nin kizi Nükhet Izet, Cavit Orhan Tütengil’in kizi Deniz Mazlum ve Dogan Öz`ün esi Sezen Öz`ün avukati Hasan Ürel ise darbe öncesinde toplumda bir kaos ve güvensizlik ortaminin yaratildigini kaydederek, gazeteci Ipekçi, akademisyen Tütengil ve savci Öz`ün öldürülmeleriyle topluma mesaj verildigini ve darbeye zemin hazirlanarak, adeta ordunun bir kurtarici gibi gösterilmek istendigini söyledi. Avukat Ürel, müvekkillerinin davaya müdahil olmamalari halinde bu davanin eksik kalacagini ifade etti. Dogan Öz`ün kizi Bengi Heval Öz de siyasi görüsleri ne olursa olsun, darbe döneminde magdur olan herkesin müdahillik taleplerinin kabul edilecegine inandiklarini belirtti. Babasi Dogan Öz`ün, öldürülmeden önce üzerinde çalistigi kontrgerilla raporunun önemli oldugunu ve babasinin bu nedenle öldürüldügünü ifade eden Bengi Heval Öz, “Biz bu sürecin yasayan taniklari ve magdurlariyiz” dedi. Avukat Mustafa Remzi Toprak ise müvekkili Ali Kurumahmutoglu`nun kardesi Hüseyin Kurumahmutoglu`nun, darbe sonrasinda konuldugu cezaevinde, namaz kilmakta israr ettigi için dipçik darbeleri ile öldürüldügünü kaydederek, davanin saniklarinin tüm mal varliklarina tedbir konulmasini ve tutuklanmalarini talep etti.
SISTEMATIK SORUSTURMA YAPILIYOR MU?
Avukat Senih Özay, beyanlarini içeren 672 sayfalik cildi mahkemeye vererek, “Kenan Evren`e en agir ceza verilse dahi ben ailemden gizli olarak Cumhurbaskani`na af basvurusunda bulunabilirim. Önemli olan burada darbe zihniyetinin yargilanmasidir. Saniklar etkin pismanliktan da yararlanabilirler. Bu yönde de beyanlarinin alinmasini istiyorum” diye konustu. Hayati Bölükbas ise gözaltina alinarak Fatsa`daki Et ve Balik Kurumu`nun soguk hava deposunda iskence gördügünü, gittigi hastanedeki görevlinin “Üstünden tank mi geçti” diye sordugunu ifade etti. Senem Gülbudak ise 9 yasindayken TÖB-DER yöneticisi babasi Abdullah Gülbudak`in gözaltina alindigini, 11 yasinda ise babasinin cezaevinde öldürüldügünü anlatti. Nevin Aytek de 1980`de Ege Üniversitesi`nde gazetecilik ve halkla iliskiler egitiminin üçüncü yilinda gözaltina alindigini dile getirerek, “Burada anlatamayacagim, daha sonra yazili olarak bildirecegim iskenceler gördüm. Cezaevinde kaldim. Okulu bitiremedim ve o yüzden devamli bir is bulamadim ve emekli olamadim” dedi. Müdahillik talebinde bulunan baska bazi kisilerin de beyanlarinin alinmasinin ardindan mahkeme heyeti ara kararlari açikladi. Özel yetkili Ankara Cumhuriyet Bassavcivekilligi`nden saniklar Kenan Evren ve Tahsin Sahinkaya hakkinda “sistematik iskence” yönünden sorusturma bulunup bulunmadiginin sorulmasina karar verildi. 12 Eylül dönemindeki iskence iddialariyla ilgili mahalli cumhuriyet savciliklarina gönderilen görevsizlik kararlarinin listesinin de özel yetkili Ankara Cumhuriyet Bassavcivekilligi’nden istenilmesini kararlastiran mahkeme, durusmaya, yarin 09.30’a devam etmek üzere son verdi.
BURASI SINEMA SENARYOSU DEGIL
Durusma salonuna ilk basta, sira sayisi kadar gazeteci, müsteki, avukat ve izleyici alindi. Mahkeme baskaninin salona baskasinin alinmamasina yönelik talimatinin ardindan BDP Mersin Milletvekili Ertugrul Kürkçü durusma soluna girdi. Kürkçü, burada kendisine engel olmaya çalisan personele, “Ben Mersin Milletvekili Ertugrul Kürkçü`yüm. Beni nasil içeri almiyorsun? Çek elini ahmak” dedi. Oturacagi yere dogru yürüyen Kürkçü`ye Mahkeme Baskani Süleyman Ince, “Ertugrul Bey, burasi sinema senaryosu degil” dedi. Diyalogun devaminda Kürkçü, “Siz mübasir misiniz” deyince, Ince ise “Siz firça atma uzmani misiniz. Burada yapilan herseyi ben kendi üzerime alirim” ifadesini kullandi. (ANKA)
