Roman haklari simdi

Uluslararasi Af Örgütü, 8 Nisan Dünya Romanlar Günü öncesinde, Avrupa Birligi üyesi ülkelerde yasayan Romanlarin maruz kaldigi irkçi ayrimcililikla ilgili çarpici bilgiler yayinladi.Yayinlanan bilgilere göre, Avrupa’da 10 ila 12 milyon arasi Roman yasiyor; bunlarin yaklasik olarak yarisi Avrupa Birligine üye ülkelerde. AB’deki her 10 Roman aileden sekizi yoksulluk tehlikesi altinda. Avrupalilarin dörtte üçü Romanlarin ayrimcilik riski altinda oldugunun farkinda. Avrupalilarin yüzde 53’ü, toplumun, Romanlarin daha iyi entegre olmasinin faydasini görecegine inaniyor. 2012’de, Avrupalilarin yüzde 34’ü kendi ülkelerindeki vatandaslarin rahatsiz olacagina inaniyor; ancak yüzde 28’i ise bu durumda ‘oldukça’ rahat olacaklarini belirtiyor.

Ayrica yapilan açiklamada Avrupa Birliginin (AB) üye ülkeleri çapinda Romanlara yönelik ayrimciligi sonlandirmak için elinden geleni yapmadigi dile getirildi. Uluslararasi Af Örgütünün “Insan haklari burada. Roman haklari simdi. Avrupa Birligi için uyanma çagrisi” adli brifingi AB’ye, Romanlarin Avrupa’da maruz kaldigi ayrimciligi sona erdirmek için kararli adimlar atma ve merkezi bir rol oynama çagrisinda bulunuyor.

AB ülkelerinde yasayan tahmini alti milyon Roman, tüm insani gelismislik göstergeleri açisindan nerdeyse ulusal ortalamalarin altinda kaliyor ve her 10 Roman’dan sekizi yoksulluk tehlikesi altinda; yedi genç Roman’dan yalnizca biri lise egitimini tamamlamis durumda. Romanya, Italya ve Fransa gibi pek çok Avrupa ülkesinde Romanlarin zorla tahliyesi istisnai bir durumdan çok bir norm olmaya devam ediyor. Çek Cumhuriyeti, Yunanistan ve Slovakya’da ise egitim ayristirilmis durumda. Bu durum irksal ayrimciligi yasaklayan ulusal ve AB yasalarina ters düsüyor.

YASALAR UYGULANMIYOR

2000 yilinda AB, irk ve etnik kökene temelli ayrimciligi is yeri, egitim, ürün ve hizmetlere erisim, barinma ve saglikta engellemek için Irk Esitligi Direktifi’ni kabul etti. AB’nin 2009’da yürürlüge giren Temel Haklar Bildirgesi de ayrica ayrimciligi yasakliyor ve egitim, sosyal destek, barinma destegi ve çalisma haklarinin alinmasi saglaniyor.

BULGARISTAN

Tahmini sayisi 750 bin olan Romanlar nüfusun yüzde 9.94’ünü olusturuyor. Sehirli Romanlarin yüzde 70’inden fazlasi ayristirilmis mahallelerde yasiyor. Eylül 2011 ve Temmuz 2012 arasinda Romanlara ve/veya mallarina karsi yönelik gerçeklestirilen 14 saldirida en az üç kisi öldü, 22 kisi yaralandi.

SLOVENYA

Tahmini sayisi 8 bin 500 olan Romanlar nüfusun binde 41’ini olusturuyor. Ülkenin güneydogu kesimindeki Roman yerlesimlerinin yüzde 20-30’u suya erisemiyor. Sehir merkezlerinde kisi basina düsen su harcamasi 150 litreyken -bu miktar kirsal alanlarda 300 litreyi bulabiliyor- bazi Roman aileleri her bir aile bireyi için ancak 10-20 litre su bulabiliyor.

ÇEK CUMHURIYETI

Tahmini sayisi 200 bin olan Romanlar ülkedeki nüfusun yüzde 1.9’unu olusturuyor. Bu nüfusun yaklasik üçte biri -60 bin-80 bin- issizligin yüzde 90’in üzerinde oldugu, 330 civari ayristirilmis Roman yerlesim yerinde yasiyor. Roman çocuklari “hafif zihinsel engelliler” için olan okullardaki ögrencilerin yüzde 32’sini olusturuyor ve o okullarda basitlestirilmis bir müfredati takip ediyor. Ocak 2008 ve Temmuz 2012 arasinda gerçeklestirilen siddetli saldirilarda en az bes Roman öldü, aralarinda üç çocugun da bulundugu 22 kisi de yaralandi.

FRANSA

500 bin civari göçebe var ve bunlarin çogu Fransiz vatandasligina sahip. 15 bin ile 20 bin arasinda Romanya ve Bulgaristanli Roman’in Fransa’da yasadigi tahmin ediliyor. Isgal evleri ve kaçak yerlesim yerlerinde yasayan Roman göçmenler zorla tahliye ve mense ülkelerine geri gönderilme tehdidi altindalar. 2012’de 11 bin 803 Roman tahliye edildi ve bunlarin yüzde 80’inin zorla tahliye oldugu tahmin ediliyor. Romanlarin sadece yüzde 10’u lise egitimini tamamladi. 

ROMANYA

Tahmini sayisi 1 milyon 850 bin olan Romanlar Romanya nüfusunun yüzde 8.63’ünü olusturuyor. Romanya’daki Romanlarin yaklasik yüzde 80’i yoksulluk içinde, yüzde 60 civari ise ayristirilmis topluluklarda temel devlet hizmetlerine erisimi olmadan yasiyor. Roman ailelerin yüzde 23’ü barinma yoksunlugundan, su kaynaklarina erisim, sihhi tesisat ve mülkiyet güvenligi eksikliginden çok yönlü bir sekilde mustarip durumdalar. (DIS HABERLER)